1 5 Mayıs TÜRKİSTAN BİLDİRİSİ

Türk Devletleri Teşkilatı’nın 15 Mayıs 2026 tarihinde Türkistan’da düzenlenen Gayriresmî Zirvesi sırasında Devlet Başkanları tarafından kabul edilen Türkistan Bildirisi aşağıdaki bağlantıda sunulmaktadır:

TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI GAYRİRESMÎ ZİRVESİ

TÜRKİSTAN BİLDİRİSİ

Türk Devletleri Teşkilatı (bundan böyle TDT olarak anılacaktır) Devlet Başkanları

Gayriresmi Zirvesi, Kazakistan Cumhuriyeti’nin girişimi üzerine 15 Mayıs 2026 tarihinde “Türk Dünyası’nın Manevî Başkenti” Türkistan’da “Yapay Zekâ ve Dijital Kalkınma” temasıyla

düzenlenmiştir. Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Kasım Cömert Tokayev’in

başkanlık ettiği Zirveye, Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın İlham Aliyev, Kırgız

Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Sadır Caparov, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan, Özbekistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Şevket Mirziyoyev, DBK belgeleri uyarınca Gözlemci olarak katılan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Tufan Erhürman ve TDT Genel Sekreteri Sayın Kubanıçbek Ömüraliyev katılmıştır.

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları,Türk halklarının dünya medeniyetine yaptığı önemli katkıları ve Türk devletlerinin ortak tarih, dil, kültür, gelenekler ve değerler aracılığıyla küresel ekonominin dijital geleceğinin şekillenmesinde üstlendiği artan rolü vurgulayarak;Gelişmekte olan teknolojiler, yenilikçilik ve dijital dönüşüm alanlarında işbirliğinin geliştirilmesinin önemini vurgulayan tarihi Nahçıvan Anlaşması, Türk Dünyası 2040 Vizyonu,Türk Dünyası Şartı, Astana Bildirisi ve TDT 2022-2026 Stratejisi’nin ilkelerine, hedeflerine ve ruhuna olan sarsılmaz bağlılıklarını bir kez daha teyit ederek;

7 Ekim 2025 tarihinde “Bölgesel Barış ve Güvenlik” temasıyla düzenlenen Gebele

Zirvesi’nin başarılı bir şekilde gerçekleştirilmesini takdir ederek;

Azerbaycan Cumhuriyeti’nin mevcut Başkanlığına ve başkanlık dönemi boyunca

belirlenen önceliklere desteklerini ifade ederek ve Teşkilat'ın Üye Devletler arasında etkili bir

işbirliği platformu olarak daha da güçlenmesine Azerbaycan Başkanlığının katkı sağlayacağına olan güvenlerini dile getirerek;

7 Mart 2026 tarihinde İstanbul’da ve 18 Nisan 2026 tarihinde 5. Antalya Diplomasi

Forumu marjında düzenlenen TDT Dışişleri Bakanları Konseyi Gayriresmi Toplantılarını

başlatması ve başarıyla yürütmesi nedeniyle Türkiye Cumhuriyeti’ni tebrik ederek; Gebele

Bildirisi’nde de vurgulandığı üzere bu tür toplantıların daha sık bir şekilde sürdürülmesinin

önemine dikkat çekerken, söz konusu toplantıların sonuçlarını memnuniyetle karşılayarak;

Kazakistan Cumhuriyeti’nin, dijital ortamda vatandaşların haklarının korunmasına

yönelik normları pekiştiren, dijital çağın getirdiği modern sınamaların üstesinden gelme

konusunda Kazakistan'ın kararlılığını yansıtan ve gelecekteki kalkınma için sürdürülebilir bir

yasal temel oluşturan Yeni Anayasa’yı kabul etmesini memnuniyetle karşılayarak;

Yenilikçilik, yatırım ve ülkenin dijital dönüşüm gündemine anlamlı bir katkı olarak,Alatau Şehri’ne özgün bir hukuki ve mali çerçeveye sahip hızlandırılmış kalkınma bölgesi statüsü tanıyan Alatau Şehri’nin Özel Statüsü Hakkında Anayasa Kanunu’nun kabul edildiğini kaydederek;Kazakistan’da 2026 yılının Dijitalleşme ve Yapay Zekâ Yılı ilan edilmesini memnuniyetle karşılayarak; 27 Mart 2026 tarihinde Çimkent’te düzenlenen “Dijital Kazakistan Forumu”nun,Kazakistan’ın dijital kalkınma gündemini ilerletmek için önemli bir platform olarak başarılı bir şekilde düzenlenmesini takdirle karşılayarak;

Türk Dünyası’nda teknolojik işbirliği ve dijital bağlantısallığın güçlendirilmesine

beraberce katkıda bulunan Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması’nın (DEPA) ve Türk Büyük Dil

Modeli’nin Geliştirilmesine İlişkin Mutabakat Zaptı’nın imzalanmasını ve Dijital İpek Yolu

Projesi’nin devam eden uygulanmasını da ayrıca takdir ederek;Küresel dijital dönüşümün ilerletilmesi, uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesi ve kapsayıcı ve sürdürülebilir dijital kalkınmanın teşvik edilmesine yönelik önemli bir katkı olarak, 17–28 Kasım 2025 tarihlerinde Bakü’de düzenlenen Uluslararası Telekomünikasyon Birliği Dünya Telekomünikasyon Kalkınma Konferansı’nın (WTDC-25) başarılı bir şekilde

düzenlenmesini takdir ederek;“Türk Dünyası’nın Manevî Başkenti” Türkistan şehrinin, Türk halklarının birliği ve ileriye dönük vizyonunun bir sembolü olarak taşıdığı tarihsel ve manevî önemini ve yapay zekâ ve dijital kalkınmanın dönüştürücü gücünün Türk Dünyası’nın refahı ve rekabetçiliği için kullanılmasına odaklanan bu Gayriresmi Zirveye ev sahipliği yapma rolünü tanıyarak;Yapay zekâ ve dijital teknolojilerin, ekonomik entegrasyon, sürdürülebilir kalkınma,yenilikçilik, kamu hizmetlerinin iyileştirilmesi ve Türk kültürel mirasının korunması için stratejik itici güçler olduğunun ve etik yönetişim, siber güvenlik ve veri koruma gibi sınamaların üstesinden gelinmesi için eşgüdümlü eylem gerektiğinin altını çizerek;

Uluslararası en iyi uygulamalar ve Türk dayanışması doğrultusunda dayanıklı dijital

ekosistemler oluşturmak, insan odaklı ve etik yapay zekâyı teşvik etmek, ortak altyapı

geliştirmek ve insan sermayesini güçlendirmek için Türk Devletleri arasında çok taraflı

işbirliğinin artırılması ihtiyacını vurgulayarak;Kırgız Cumhuriyeti’nin 31 Ağustos – 6 Eylül 2026 tarihlerinde 6. Dünya Göçebe Oyunları’na ev sahipliği yapma yönündeki küresel girişimine desteklerini yineleyerek ve Üye Devletleri ve Gözlemcileri bu önemli uluslararası etkinliğe faal olarak katılmaya teşvik ederek; ayrıca, Türk halklarının kültürel mirası ve geleneksel sporlarının korunması, tanıtımı ve uluslararası alanda yaygınlaştırılmasına yönelik dijital araçları destekleyerek;Taşkent’te İslam Medeniyeti Merkezi’nin faaliyete geçmesini memnuniyetle karşılayarak ve bu merkezin, İslam dünyasının bilimsel ve kültürel mirasının korunması, araştırılması ve tanıtılmasının yanı sıra yenilikçilik, eğitim ve bilgi paylaşımının teşvik edilmesinde yapay zekâ,etkileşimli teknolojiler ve dijital çözümlerin uygulanmasına yönelik modern bir platform olarak üstlendiği rolü vurgulayarak;

1. Türk Dünyası için yapay zekâ ve dijital dönüşümün stratejik önceliğini teyit ettiklerini ve

yenilikçilik, ekonomik büyüme ve kapsayıcı refahı teşvik etmek amacıyla TDT çerçevesi

içinde bu alanlarda kapsamlı çok taraflı işbirliğini derinleştirmeyi taahhüt ettiklerini;

2. Yatırımcılara yönelik hizmetleri kolaylaştırmak, güvenilir veriler sağlamak ve bölgesel

yatırım fırsatlarının görünürlüğünü artırmak amacıyla tasarlanmış dijital platformların

geliştirilmesini desteklediklerini;

3. Azerbaycan Cumhuriyeti’nde düzenlenen Gebele Zirvesi sırasında Kazakistan

Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Kasım Cömert Tokayev tarafından “TDT Dijital

Yenilikçilik Merkezi” ve “Siber Güvenlik Konseyi”nin kurulmasına ilişkin sunulan

önerileri memnuniyetle karşıladıklarını; TDT Sekretaryası ile eşgüdüm içinde bu

girişimleri ve olası işbirliği usullerini daha ayrıntılı olarak ele almaları yönünde Üye

Devletlerin ilgili yetkili makamlarına talimat verdiklerini;

4. TDT çerçevesi içinde, yenilikçiliği teşvik etmeyi, dijital girişimciliği desteklemeyi ve yeni

teknolojiler alanında işbirliğini güçlendirmeyi amaçlayan kapsamlı bir “Yapay Zekâ ve

Yaratıcı Ekonomi Projeleri Yol Haritası”nın geliştirilmesi ve kabul edilmesi girişimini not

ettiklerini;

5. “Dijital Türk Dünyası” Konseptinin, TDT bölgesinde dijital entegrasyonu, yenilikçilik

ekosistemlerini, veriye dayalı işbirliğini ve yapay zekâ ile ileri teknolojiler alanındaki

pratik ortak çalışmayı ilerletmek için kapsamlı bir çerçeve olarak benimsenmesinin

önemini vurguladıklarını;

6. Kırgız Cumhuriyeti ve Kazakistan Cumhuriyeti Dijital Kanunları'nın 2026 yılında

yürürlüğe girmesini, Özbekistan Cumhuriyeti'nde 2030'a Kadar Yapay Zeka

Teknolojilerinin Geliştirilmesine İlişkin Strateji'nin kabul edilmesini, Azerbaycan

Cumhuriyeti 2025-2028 Yapay Zeka Stratejisi'nin kabul edilmesini ve Azerbaycan

Cumhuriyeti'nde 2026–2028 Yılları için Dijital Gelişimin Hızlandırılmasına İlişkin Eylem

Planının onaylanmasını, ayrıca Türkiye'nin geniş bir paydaş katılımıyla 2026 sonrası

dönem için yeni yapay zeka vizyonunu geliştirme çabalarını ve Türkiye Cumhuriyeti

Siber Güvenlik Başkanlığı'nın kurulmasını memnuniyetle karşıladıklarını; bunları TDT

Üye Devletlerinin dijital dönüşümünün ilerlemesine ve dijital düzenlemelerinin

iyileştirilmesine önemli katkılar olarak değerlendirdiklerini;

7. Azerbaycan Cumhuriyeti'nde Yapay Zekâ Merkezi ve Yapay Zekâ Akademisi'nin

kurulmasının yanı sıra yüksek performanslı bilgi işlem altyapısının oluşturulmasını takdir

ettiklerini;

8. Kültürlerarası iletişimi kolaylaştırmak, Türk dillerini korumak ve zenginleştirmek, eğitim

platformlarını geliştirmek, sağlık teknolojilerini iyileştirmek ve ekonomik entegrasyonu

teşvik etmek amacıyla, Türkiye Cumhuriyeti’nin girişimiyle, Türk Büyük Dil Modeli’nin

ve ilgili yapay zekâ araçlarının daha da geliştirilmesini ve uygulanmasını

desteklediklerini;

9. Azerbaycan Cumhuriyeti'nde ilk yapay zekâ tabanlı hukuk farkındalığı platformunun

hayata geçirilmesini ve ilk ulusal büyük dil modelinin geliştirilmesini büyük bir

memnuniyetle karşıladıklarını;

10. Birlikte çalışma ve bölgesel dijital bağlantısallığı güçlendirme amacıyla, Dijital İpek Yolu

Projesi’nin ve yüksek hızlı bağlantı, yüksek performanslı bilgi işlem, veri merkezleri,

bulut altyapısı ve yeni nesil ağlar gibi ilgili dijital altyapı projelerinin desteklenmesini

teşvik ettiklerini;

11. TDT Üye Devletleri Ulaştırma Bakanlıkları arasında 23 Nisan 2026 tarihinde Bişkek'te

“e-CMR”nin Uygulanmasına İlişkin Mutabakat Zaptı'nın imzalanmasını memnuniyetle

karşıladıklarını; sınır ötesi elektronik belge teatisini geliştirmek ve dijital hizmetlere olan

güveni artırmak amacıyla hazırlanan, Kırgız tarafının başlattığı, Türk Devletleri Teşkilatı

Üye Devletleri Arasında Elektronik Dijital İmzaların Karşılıklı Tanınmasına İlişkin

Anlaşma taslağının değerlendirilmesini sonuçlandırmaları için Üye Devletlerin ilgili

makamlarını teşvik ettiklerini;

12. e-İzin (e-Permit) sisteminin tam olarak devreye alınmasını memnuniyetle karşıladıklarını

ve sınır ötesi belgeleme işlemlerini kolaylaştırmak, idari engelleri azaltmak, gerçek

zamanlı kargo takibini sağlamak ve Hazar Geçişli Uluslararası Doğu-Batı Orta Koridoru

boyunca yük hareketlerinin verimliliğini ve şeffaflığını artırmak amacıyla, Üye

Devletlerin e-İzin (e-Permit), e-CMR ve e-devlet bilgi sistemlerini de içeren Ulusal Tek

Pencere sisteminin entegrasyonunu desteklediklerini;

13. Uluslararası yük taşımacılığı işlemlerini kolaylaştırmak amacıyla, 1975 tarihli TIR

Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesi’nin (TIR

Sözleşmesi) Ek 11’de belirtilen eTIR prosedürünün daha da yaygınlaştırılmasının önemini

vurguladıklarını; gerekli teknik ve hukuki çalışmaların bir an önce tamamlanmasına

yönelik iradelerini teyit ettiklerini;

14. Üye Devletlerin yetkili makamları, sınır kurumları ve nakliye işletmecileri arasında,

usulsüz durumlar, belge uyuşmazlıkları ve kargo gecikmeleri dahil olmak üzere yük

taşımacılığıyla ilgili sorunların hızlı bir şekilde çözülmesini sağlamak üzere Birleşik

Destek Sisteminin kurulmasını teşvik ettiklerini;

15. Azerbaycan Cumhuriyeti’nde düzenlenen Gebele Zirvesi sırasında Özbekistan

Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Şevket Mirziyoyev tarafından “Türk Yeşil

Koridorları” elektronik sisteminin devreye alınması ve bir “Yeşil Dönüşüm

Konsorsiyumu” kurulmasına ilişkin sunulan önerileri memnuniyetle karşıladıklarını; TDT

Sekretaryası ile eşgüdüm içinde bu girişimleri ve olası işbirliği usullerini daha ayrıntılı

olarak ele almaları yönünde Üye Devletlerin ilgili yetkili makamlarına talimat

verdiklerini;

16. Özellikle gençlere, kadınlara ve bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM)

alanlarına odaklanarak, düzenli eğitim platformları, teknoloji, havacılık ve uzay

festivalleri ile değişim programlarının düzenlenmesi de dahil olmak üzere, dijital

okuryazarlık, yapay zekâ eğitimi, beceri geliştirme ve yetenek hareketliliği konularında

ortak programlar aracılığıyla, insan sermayesinin geliştirilmesinde işbirliğinin

yoğunlaştırılması çağrısında bulunduklarını;

17. Özbekistan’ın, 2026 yılının Ekim ayında Taşkent’te “Türk Bilim ve Yenilikçilik Günleri”

düzenlenme önerisini memnuniyetle karşıladıklarını; ve Türk Dünyasında bilimsel

işbirliği ve yenilikçilik kapasitesini güçlendirmek amacıyla ortak araştırma destek

programlarının geliştirilmesini teşvik ettiklerini;

18. Türk Devletlerinde tarımda dijital dönüşümü geliştirmenin önemini vurguladıklarını ve

Türk Dünyası’nda verimliliği, sürdürülebilirliği ve gıda güvenliğini artırmak amacıyla, 25

Haziran 2025 tarihinde Bişkek’te kabul edilen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Tarımsal

İşbirliği Stratejik Yol Haritası’nda öngörüldüğü üzere, tarım sektöründe dijital

teknolojilerin kullanımının yaygınlaştırılması konusunda işbirliğinin güçlendirilmesi

çağrısında bulunduklarını;

19. Dış uzay faaliyetleri alanında işbirliğinin artan önemini kabul ettiklerini ve bunu,

teknolojik ortaklıkları güçlendirme, bilimsel ve insan kaynakları potansiyelini geliştirme

ve TDT Üye Devletleri arasındaki işbirliği ve entegrasyonu derinleştirmeyi amaçlayan

ortak girişimler yoluyla, TDT Üye Devletleri arasındaki işbirliğinin öncelikli alanlarından

biri olarak belirlediklerini;

20. Etkili çok taraflı işbirliğinin somut bir örneği olarak, TDT çerçevesinde bilimsel bir nano-

uydu sınıfı uzay aracı olan CubeSat-12U’nun geliştirilmesi ve yer testlerine yönelik

devam eden ortak projeyi memnuniyetle karşıladıklarını;

21. Yapay zekâ ve dijital teknolojiler alanında Türk Devletleri arasında TURKPA aracılığı

dahil olmak üzere bir yasal çerçevenin uyumlaştırılmasına yönelik çabaları,

güçlendirdiklerini;

22. Bakü’de 28 Ekim 2025 tarihinde Birinci Uluslararası Yapay Zekâ Etiği Konferansı’nın

düzenlenmesi, Bakü Devlet Üniversitesi’nde Yapay Zekâ Etiği Bölümü’nün kurulması,

“Türk Dillerinde Bilgi Teknolojisi ve Yapay Zekâ Terimleri Sözlüğü”nün yayınlanması

ve devam eden “Ulusal Kimlik ve Kültürel Mirasın Aktarımı: Yapay Zekâya Uygun

(YZ’ye Hazır) Türk Dünyası Kitaplarından Derlenen Bir Değer Atlası” projesi gibi yapay

zekâ ve dijital kalkınma alanında Türk Akademisi’nin girişimlerini ve faaliyetlerini

memnuniyetle karşıladıklarını;

23. Türk Kültür ve Miras Vakfı’nın (TKMV), somut ve somut olmayan Türk kültürel mirası

kataloğunun müteakip baskılarının yanı sıra, QR kodları dahil dijitalleştirme özellikleri

içeren ilk ciltleri 3-4 Kasım 2025 tarihleri arasındaki teknolojik uçurumu gidermeye yönelik acil ihtiyacı kabul ettiklerini; BM En Az Gelişmiş Ülkeler İçin Teknoloji Bankası'na (UNTBLDC) sağladığı sürekli destekten dolayı ev sahibi ülke Türkiye’yi takdir ettiklerini ve Üye Devletler ile Gözlemcileri UNTBLDC’yi desteklemeye ve onunla işbirliği yapmaya teşvik ettiklerini;

24. Hive’nin “2026 Yılı Türk Dünyası Gençlik Başkenti” olarak seçilmesini memnuniyetle

karşıladıklarını ve bunun yapay zekâ, dijital yenilikçilik ve Türk halklarının ortak kültürel

ve tarihi mirasının korunması alanlarında gençlerin katılımını teşvik etmedeki rolünü

vurguladıklarını;

25. TKMV tarafından Türk halkları, tarihleri, kültürleri ve güncel yaşamları hakkındaki

bilgileri sistematik hale getirmeyi ve dijital ansiklopedi, multimedya kütüphanesi, eğitim

kaynakları, etkileşimli hizmetler ile multimedya arşivi de dahil olmak üzere yapay zekâ

teknolojilerini bir araya getiren tek bir dijital alan oluşturmayı amaçlayan “Türk Mirası”

dijital platformunun kurulmasını memnuniyetle karşıladıklarını;

26. Almatı’da BM Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu’nun (UNESCAP)

himayesinde Sürdürülebilir Kalkınma için Dijital Çözümler Merkezi’nin kurulmasına

yönelik devam eden süreci büyük bir takdirle karşıladıklarını ve sürdürülebilir kalkınma

için dijital çözümlerin paylaşımını ve uygulanmasını teşvik etmek amacıyla anılan

Merkez ile faal bir işbirliği içinde olunması gerektiğini vurgulayarak, Merkezin bölgesel

işbirliğini güçlendirme ve dijital yenilikçiliği ilerletme açısından önemini kabul

ettiklerini;

27. 21 Kasım 2025 tarihinde Azerbaycan’da kurulan Uluslararası Telekomünikasyon Birliği

(ITU) Bölgesel Hızlandırma Merkezi’ni memnuniyetle karşıladıklarını; ve Merkezin

temel amacının bölgede ve ötesinde yenilikçilik ve girişimcilik potansiyelini

güçlendirmek, ekosistemler arası işbirliğini teşvik etmek ve dijital dönüşümü

hızlandırmak olduğunu vurgularken, Azerbaycan’da ve daha geniş bölgede dijital

yenilikçiliği teşvik etme, yeni girişim ekosistemlerini destekleme ve dijital dönüşümü

ilerletme açısından önemini kabul ettiklerini;

28. Bilim, teknoloji ve yenilikçiliğin (BTY) sürdürülebilir kalkınmanın teşvik edilmesinde

oynadığı elzem rolü ve en az gelişmiş ülkeler (EAGÜ’ler) ile dünyanın geri kalanı

arasındaki teknolojik uçurumu gidermeye yönelik acil ihtiyacı kabul ettiklerini; BM En Az Gelişmiş Ülkeler İçin Teknoloji Bankası'na (UNTBLDC) sağladığı sürekli destekten dolayı ev sahibi ülke Türkiye’yi takdir ettiklerini ve Üye Devletler ile Gözlemcileri UNTBLDC’yi desteklemeye ve onunla işbirliği yapmaya teşvik ettiklerini;

29. Kapsayıcı, dayanıklı ve çevresel açıdan sürdürülebilir şehirler ve toplulukların

geliştirilmesi için kentsel planlamanın yanı sıra, dijital teknolojiler, yenilikçi çözümler ve

veriye dayalı yaklaşımların kullanımı da dahil olmak üzere, sürdürülebilir kentsel ve

mekânsal gelişimin stratejik önemini kabul ettiklerini; ve 17-22 Mayıs 2026 tarihlerinde

Azerbaycan Cumhuriyeti'nde “Herkes İçin Konut: Güvenli ve Dayanıklı Ken…

30. Türk Dünyası 2040 Vizyonu doğrultusunda, mekânsal planlama, afet risk yönetimi, iklim

değişikliğine uyum, emisyon ve kirlilik izleme, biyolojik çeşitliliğin korunması, kaynak

verimliliği ile kritik kentsel ve tarımsal sistemlerin dayanıklılığını desteklemek üzere

yüksek kaliteli sanal modellerden yararlanarak, yapay zekâ ve/veya nesnelerin interneti

(IoT) destekli Dijital İkizlerin sürdürülebilir kalkınma için stratejik araçlar olarak

kullanılmasını teşvik ettiklerini;

31. Üye Devletler arasında veri değişimi, akıllı tarım çözümleri ve kanıta dayalı politika

oluşturma için birleştirilmiş bir mekanizma olarak TDT Dijital Tarım Veri Platformu’nun

geliştirilmesini ve faaliyete geçirilmesini desteklediklerini;

32. “Hammaddeler – İşleme – Bilim ve Teknoloji – Nihai Ürünler” değer zinciri yaklaşımına

dayalı olarak, kritik mineraller alanında eşgüdümlü bir işbirliği programının

geliştirilmesini teşvik ettiklerini;

33. Üye Devletler arasında sınai işbirliğini, değer zinciri entegrasyonunu ve teknolojik

gelişmeyi güçlendirmeyi amaçlayan bir Türk Sınai İttifakı kurulması girişimini

memnuniyetle karşıladıklarını;

34. TDT Sanayi, Bilim, Teknoloji ve Yenilikçilik İşbirliği Eylem Planında da belirtildiği

üzere, endüstrilerde yapay zekânın güvenilir ve sorumlu bir şekilde kullanılması için

politika ve deneyimlerin kesintisiz paylaşımının kolaylaştırılması yoluyla, Endüstriyel

Üretimde Yapay Zekâ ve Dijital Dönüşüm girişimlerinin faal ve koordineli bir şekilde

hayata geçirilmesinin öneminin altını çizdiklerini;

35. TDT Üye Devletlerinin ulusal turizm platformlarına ve dijital hizmetlerine erişimi

kolaylaştırmanın yanı sıra, ortak turizm ürünlerini tanıtmak ve TDT içinde turist akışını

sürdürülebilir bir şekilde artırmak amacıyla bilgi ve en iyi uygulamaların paylaşımını

teşvik ederek turizm sektöründe dijital işbirliğini desteklediklerini;

36. Üye Devletler ve Gözlemciler arasında modern sağlık hizmetlerine eşit erişimi temin

etmek amacıyla dijital sağlık okuryazarlığını geliştirirken ve teknoloji transferini teşvik

ederken, ortak projeler yoluyla sağlık hizmetlerinde teletıp, dijitalleşme ve yapay zekâ

entegrasyonunun geliştirilmesinin öneminin altını çizdiklerini;

37. Altyapı ve yapay zekâ kapasite geliştirme programlarına yatırım yapmak suretiyle, iklim

değişikliği, biyolojik çeşitlilik kaybı, dağ ekosistemlerinin bozulması, buzulların geri

çekilmesi ve kirlilik dahil olmak üzere tırmanan çevre krizleriyle mücadelede yapay zekâ

kullanımını teşvik ettiklerini;

38. Sürdürülebilirliği sağlamak maksadıyla enerji ve su verimliliği yüksek yapay zekâ

sistemlerinin desteklenmesi yoluyla, aşırı hava olaylarını tahmin edip hasarı azaltmak için

proaktif önlemler alacak yapay zekâ destekli erken uyarı sistemlerini geliştirilmesini

desteklediklerini;

39. Akıllı imalat, tarım, sağlık hizmetleri (teletıp dahil), e-yönetişim, eğitim, akıllı şehirler,

çevresel izleme, iklim direnci ve kültürel mirasın korunması gibi kilit sektörlere etik,

sorumluluk sahibi ve insan odaklı yapay zekâ ve dijital çözümlerin entegrasyonunu

desteklediklerini;

40. Türk Dünyasında dijital girişimciliği, teknolojik egemenliği ve yapay zekâ temelli

yeniliklerin ticarileştirilmesini artırmak amacıyla ortak teknoparklar, yenilikçilik

merkezleri, girişim sermayesi fonları ve kamu-özel sektör ortaklıklarının kurulmasını

teşvik ettiklerini;

41. Türk Devletlerinin çıkarlarını ve birliğini ilgili uluslararası platformlarda korurken, etik

yapay zekâ çerçeveleri ve verilerin korunması dahil küresel dijital yönetişim konularında

ortak tutumlar geliştirmeye hazır olduklarını;

42. Bu taahhütlerin yerine getirilmesinin eşgüdümünü sağlamak, yapay zekâ ve dijital

kalkınma konularında yıllık bakanlar toplantıları ve uzman forumları düzenlemek ve

önümüzdeki dönemde bu konuyla ilgili uluslararası bir TDT konferansı düzenleme

imkanını araştırmak üzere Genel Sekreter’e talimat verdiklerini ve Sekretarya ile birlikte

Üye Devletlerin yetkili makamlarını bir TDT Yapay Zekâ ve Dijital Kalkınma Eylem

Planı’nı 2026 yılı sonuna kadar hazırlamaya ve kabul etmeye çağırdıklarını;

43. Macaristan, Türkmenistan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Gözlemci sıfatıyla,

Türk Dünyası’nın ayrılmaz bir parçası olarak, TDT’nin çalışmalarına yapmakta oldukları

değerli katkıları memnuniyetle karşıladıklarını;

44. TDT 13. Zirvesine evsahipliğinde Türkiye Cumhuriyeti’ne başarı dilediklerini

beyan etmişlerdir.

Devlet Başkanları, Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Kasım Cömert Tokayev’e

vizyoner girişimi ve TDT Gayriresmi Zirvesi’ndeki görüşmelere başarılı bir şekilde yön vermesi nedeniyle en derin teşekkürlerini sunmakta ve Kazakistan Hükümeti ile halkının gösterdiği sıcak konukseverlikten duydukları memnuniyeti ifade etmektedir.

15 Mayıs 2026 tarihinde, Kazakistan Cumhuriyeti’nin Türkistan kentinde, Azerbaycan,

Kazak, Kırgız, Türk ve Özbek dillerinde imzalanmıştır.

Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı İlham Aliyev

Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev

Kırgız Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sadır Caparov

Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan

Özbekistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev